Çocuklarda şişmanlığın nedenleri

1) Yanlış beslenme alışkanlıkları: Basit karbonhidratlardan zengin şeker ve şekerli besinler ile yağ ve yağlı besinlerin(kızartma, mayonez, krema vb.)aşırı tüketilmesi şişmanlığa neden olmaktadır. Çocukların kahvaltı yapmaması ve öğün düzeninin olmaması şişmanlık riskini arttırmaktadır.

2.) Hormonsal nedenler: Böbrek üstü bezleri, tiroit ve insülin hormonlarının fonksiyonlarındaki bozukluklar sonucunda iştah artabilir ve metabolizma hızı yavaşlayabilir. Enerji dengesi bozularak şişmanlık artabilir. Son yıllarda çocuklarda en sık görülen sağlık sorunu insülin direncidir. Bel çevresindeki yağ dokusunun artması iç organların yağlanmasını tetikler.

3) Kalıtımsal nedenler: Soyağaçları incelenen şişman anne ve babaların çocuklarının şişmanlık oranının, zayıf anne-babaların çocuklarına kıyasla 3 kat daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Ailelerin beslenme alışkanlıkları, çocukların beslenme alışkanlıklarının oluşmasında önemli rol oynamaktadır.

4) Psikolojik nedenler: Birçok çocukta heyecan, sıkıntı, sınav stresi, başarılı olamama korkusu ve endişeleriyle birlikte iştah artışı başlar. Farkında olmadan yediği atıştırmalıklar zaman içinde alışkanlığa dönüşür. Bu atıştırmalar şişmanlık riskini arttırır.

5) Yaş ve cinsiyete bağlı nedenler: Kız çocuklarında vücudun yağlanması, erkek çocuklarına göre daha fazladır. Erkek çocuklarında kas kitlesi gelişirken, kız çocuklarında yağlanma artmaktadır. Uzun süre hareket etmemek, TV ve bilgisayar karşısında fazla zaman geçirmek, her iki grupta da vücuttaki yağlanmayı arttırmaktadır.

Şişmanlık hastalıklara yakalanma riskini arttırır ve yaşam kalitesini olumsuz etkiler. Günümüzde çocuklarda da Tip 2 diyabet, kan lipitlerinin yüksek olması, karaciğer yağlanması sık görülen sağlık sorunlarından yalnızca birkaçıdır. Bu gibi durumlarda yapılması gereken çocuğa düşük kalorili diyetler değil, sağlığını koruyucu ve beslenme bilinci oluşturacak sağlıklı menüler oluşturmak ve çocukta beslenme davranışı değişikliği sağlamaktadır.

Çocuklarda sağlığın korunması için 4 temel besin öğesine ihtiyaç vardır:

Süt ve süt ürünleri: Protein, kalsiyum ve fosfor içerir. A ve B vitaminleri bakımından zengindir. Kemik, kas, iskelet yapısı ve dişler için gereklidir.

Et, yumurta,  kurubaklagiller: Kaliteli proteinlerin yanı sıra A, B ve E grubu vitaminleri içerir. Hücre ve kan üretimi ve taşınması için gereklidir.

Sebze ve meyveler: C ve A vitamini açısından iyi bir kaynaktır. Sarı yeşil  ve turuncu renkteki meyve ve sebzelerde bol miktarda potasyum vardır. Bağışıklık sisteminin korunması için gereklidir. Antioksidan içeriği yüksek bir gruptur.

Tahıl ve tahıl ürünleri: Karbonhidrat yönünden zengin olduğu için iyi bir enerji kaynağıdır. B grubu vitaminlerinden zengindir. Vücudun sinir hücresi üretmesi ve konsantrasyonun sağlanması için gereklidir.

ŞİŞMANLIK PROBLEMİ OLAN ÇOCUKLAR NASIL BESLENMELİ?

• Gün içerisinde öğün düzeni oluşturulmalı, günde 4-6 öğün yenmeli.
• Günde 1,5-2 litre su içmeli, gazlı içecekler azaltılmalı.
• Şekerli ve yağlı yiyecekler azaltılıp onların yerine lifli yiyecekler (meyve ve sebze ) arttırılmalı.
• Günlük aktivite arttırılarak çocuğun daha fazla hareket etmesi sağlanmalı, çocuk sevdiği bir spor dalına yönlendirilmeli.
• Kemik ve kas yapısının gelişmesi için günlük beslenmesinde yeterli kalsiyum ve demir alınması sağlanmalı (süt ve süt ürünleri, et, yumurta).
• Kahvaltı yapmalı. Ayrıca yemek yeme düzeni kadar uyku düzeni de şişmanlığın oluşmamasında önemli.
• Kızartmalar yerine ızgara ve fırın yemekleri tercih edilmeli.
• Ara öğünlerde sağlıklı yiyecekler tercih edilmeli(fındık, ceviz, meyve, süt gibi)